Ćerka despota, žena sultana i maćeha cara Osvajača — Mara Branković je iz harema i kasnije iz sopstvenog imanja u Egejskoj Makedoniji tri decenije oblikovala odnose između Porte i hrišćanske Evrope, a da nikada nije nosila krunu.

Ćerka despota, nevesta sultana

Mara je rođena u Vučitrnu, a njena tačna godina rođenja nije pouzdano utvrđena — izvori je smeštaju negde između 1412. i 1420, najčešće oko 1416–1418. Bila je ćerka despota Đurđa Brankovića i despine Irine Kantakuzin. Veridba sa sultanom Muratom II dogovorena je početkom 1430-ih kao pokušaj da se odloži osmanski pritisak na Srbiju, a venčanje je obavljeno u Jedrenu — Srbi ga najčešće datiraju u septembar 1435, dok se u pojedinim (i međusobno neusaglašenim) verzijama pominje i 1436. godina. Mara je u miraz donela delove srpske teritorije i ogromne količine zlata i srebra. Iz tog braka nije imala dece; prema nekoliko izvora, brak vrlo verovatno nikada nije ni bio fizički konsumiran.

Maćeha cara Osvajača

Kada je Murat II umro 1451, njegov naslednik Mehmed II Osvajač pustio je maćehu da se vrati u Srbiju, dodelivši joj oblast oko Dubočice za izdržavanje. Odnos između Mare i Mehmeda ostao je izuzetno blizak — on ju je, prema starim rodoslovima, doživljavao kao zamenu za majku koju je izgubio kao dete. Karlovački rodoslov to beleži rečima da je

car Mehmed ljubljaše i poštovaše kao rođenu majku.

Zahvaljujući tom poverenju, Mara je kasnije odbila i bračnu ponudu vizantijskog cara Konstantina XI Paleologa, uz obrazloženje da se zakleла da se više neće udavati.

Diplomatkinja iz Ježeva

Posle smrti oca Đurđa 1456. i sukoba sa prougarski orijentisanim bratom Lazarom, Mara se vratila na dvor Mehmeda II, koji joj je dodelio imanje u mestu Ježevo. Ovde treba ispraviti čestu netačnost: Ježevo se nije nalazilo kod Drame, već u blizini Sera (Serresa), na mestu današnjeg sela Dafni u Grčkoj — na putu kojim su hrišćanski hodočasnici prolazili ka Svetoj gori. Upravo je taj položaj, uz blizinu svetogorskih manastira, bio razlog njenog izbora: iz Ježeva je pomagala putnicima, izdržavala Hilandar, manastir Svetog Pavla i Vatoped, a brinula je i o rođacima poput brata Grgura i despotice Jelene.

Sa tog imanja Mara je delovala i kao neformalni diplomatski kanal Porte — posrednica u pregovorima sa Venecijom tokom Prvog osmansko-mletačkog rata, sa Dubrovnikom i Ugarskom, a njena reč imala je težinu i pri izboru carigradskih patrijaraha. Zaslugom njenog zalaganja, mošti Svetog Jovana Rilskog prenete su 1469. iz Velikog Trnova u manastir Rilu.

Umrla je 14. septembra 1487. i sahranjena u manastiru Bogorodice Ikosifinise, nedaleko od imanja koje joj je, iz zahvalnosti jednog osvajača prema svojoj maćehi, omogućilo da tri decenije bude jedna od najuticajnijih žena balkanske politike — bez ijedne titule koja bi to zvanično potvrdila.